Hoogwout Kennistransfer BV

Op 15 februari 2015 was het zover. Commissaris van de Koningin van Noord-Holland en voorzitter van het Inter Procvinciaal Overleg, Johan Remkes heeft het eerste exemplaar in ontvangst genomen van de nieuwste publicatie in Uitgeverij Réunions bestuurskunde fonds, het boek ‘Provincies van binnen en van buiten‘. Wij zijn met de auteurs Herman Sietsma en Arno Seinstra minstens zo trots op deze mijlpaal. Reden genoeg om ook op dit blog stil te staan bij dit eerste boek over verleden, heden en toekomst van provincies.
Continue Reading

Het is een telkens terugkerend thema: de sturing aan de hand van de gemeentebegroting. Al  decennia lang klagen raadsleden over de onmacht om grip te krijgen op de gemeentefinanciën. Ondanks diverse vernieuwing die met het BBV (1) en het dualisme zijn doorgevoerd is het er niet echt beter op geworden. Men krijgt te veel gegevens maar te weinig informatie. Men stuurt op basis van achterhaalde gegevens. De relatie tussen uitgaven en prestaties is maar moeilijk inzichtelijk te krijgen en men weet helemaal niet welk deel van de begroting nog ter discussie kan worden gesteld. Daarnaast heeft de begroting de laatste decennia aan invloed verloren als het belangrijkste instrument om de gemeentelijke financiën te sturen. De meeste grote beslissingen worden immers al genomen bij de voorjaarsnota of bij het vaststellen van afzonderlijke beleidsnota’s. Tijd om eens fundamenteel na te denken over het nut en de toekomst van de gemeentebegroting en zijn plek in de planning & controlcyclus. Continue Reading

Het overbruggen van de kloof tussen burgers en bestuur wordt al zeer lang als één van de grootste uitdagingen van zowel de politiek als de bestuurskunde gezien. Instituties en hun bestuurders vallen bij het proberen te overbruggen van de deze kloof telkens terug op een beperkt aantal instrumenten: zichzelf zo goed mogelijk te houden aan de wet, het invoeren van vormen van burgerparticipatie, het verbeteren van de dienstverlening en het verhogen van de transparantie. We hebben als belastingbetalers met elkaar ook de nodige middelen over om op deze gebieden de overheidsprestaties te verbeteren. Toch kan de groeiende hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek over deze onderwerpen geen duidelijk causaal verband aantonen tussen de omvang van de kloof en de (verbeterde) prestaties op de genoemde gebieden. Continue Reading

Onlangs werd ik geattendeerd op een fantastisch initiatief dat ook voor het werk van veel gemeenten en andere overheden een zee van mogelijkheden opent. Het heet Roamler en is een marktonderzoeksmethode die gebruik maakt van de alomtegenwoordige aanwezigheid van iPhone-bezitters die met het doen van observaties wat bij kunnen verdienen. Dit netwerk van ogen en oren in de straat kan onder andere worden ingezet om observaties te doen op verzoek van overheden. Lees hier hoe.

Continue Reading

Het begrotingsrecht is misschien wel het meest fundamentele instrument van de gemeenteraad om de gemeente te kunnen sturen. Toch voelen veel raadsleden zich hulpeloos als ze in oktober weer de begroting mogen vaststellen. Dat dikke boek met veel getallen en veel tekst geeft niet echt het gevoel dat je als raadslid nog wat kan beïnvloeden. Meestal is het antwoord dat het overgrote deel van de uitgaven al vast ligt. Maar welk deel überhaupt nog onderwerp van discussie kan zijn, is niet duidelijk. Laat staan dat men enig gevoel heeft voor de knoppen waaraan men zou kunnen draaien om die olietanker van een gemeente een graadje van koers te laten veranderen. Precies dit was voor de gemeente Haarlemmermeer reden om de begroting eens flink onder handen te nemen en een nieuw element toe te voegen, de BRiFZ.
Continue Reading

Gisteren ontving ik de eerste editie van het glossy ‘KLGR’. Een magazine van de Bestuursacademie Nederland, geheel gewijd aan klantgericht werken bij gemeenten.
Continue Reading

Net zoals burgers en bedrijven in hun interactie met overheden geconfronteerd worden met zogenaamde administratieve lasten, zo worden overheden in hun onderlinge relaties ook gedwongen veel kosten te maken voor het voldoen aan informatieverplichtingen van andere overheden. Interbestuurlijk toezicht leidt er toe dat overheden veel moeten registreren en rapporteren op verschillende niveaus. Net als bij burgers en het bedrijfsleven geldt dat overheden veel belastinggeld kunnen besparen als ze hun onderlinge relaties op het nut en de noodzaak van deze informatieverplichtingen doorlichten. In sommige gevallen zelfs tot 50%.

Om regelcomplexen te kunnen beoordelen op hun gehalte aan overbodige interbestuurlijke administratieve lasten heb ik in 2006 samen met toenmalig collega Peter Castenmiller een algemene doorlichtingmethodiek ontwikkeld. Deze methodiek is ontwikkeld en toegepast in het kader van een onderzoek dat wij voor het ministerie van BZK in 2006 hebben uitgevoerd naar de mogelijkheden om de interbestuurlijke administratieve lasten in de monumentenzorg te beperken. De methodiek is zo ontworpen dat deze ook toepasbaar is op andere regelcomplexen waarin interbestuurlijke administratieve lasten een rol spelen.

Continue Reading

Begin 2010 heb ik voor een provincie uitgezocht wat nu wijs is met betrekking tot de investeringen in ICT als het gaat om de oprichting van RUD’s. Omdat toen nog niet bekend was hoeveel RUD’s er zouden komen en wat hun takenpakket zou zijn, heb ik voor hen aan de hand van meerdere scenario’s op een rij gezet wat er nodig zou zijn aan functionaliteiten en wat voor een consequenties dat zou hebben voor de ICT bij zowel de RUD’s als bij de aangesloten provincie(s) en gemeenten. De inzichten die deze analyse heeft opgeleverd, worden steeds relevanter nu  de komst van de RUD’s steeds concretere vormen aanneemt. Ondoordacht optuigen van een ICT-omgeving bij een nieuwe RUD leidt al snel tot kapitaalvernietiging, gegevensredundatie, veel dure en kwetsbare koppelingen tussen systemen en veel overbodige en bureaucratische afstemmingsprocedures. In deze blog neem ik u daarom gaarne mee waar men op moet letten bij het bepalen van een gedegen RUD-ICT strategie. Continue Reading

Consumer democracy is een relatief nieuwe vorm van democratie, die is opgekomen met het klantdenken en de informatiesamenleving. In deze vorm van democratie maakt de overheid gebruik van moderne onderzoekstechnieken zoals opinie- en klantonderzoeken om te weten wat het volk wil. Consumer democracy kan daardoor als alternatief worden gezien voor de representatieve democratie, waarbij gekozen volksvertegenwoordigers worden geacht te weten wat er leeft onder het volk. In deze blog sta ik stil bij de vraag wat consumer democracy eigenlijk is en wat we er mee kunnen en moeten.

Continue Reading

In 2007 besloot het ministerie van BZK dat het wenselijk was om de landelijke doelstelling op dienstverleningsgebied te monitoren met een apart klantonderzoek. Het beleid van het kabinet Balkenende IV was dat overheden minimaal een 7 zouden scoren op klanttevredenheid. Ook wij hebben toen een voorstel mogen doen hoe dit onderzoek het beste kon worden ingestoken, gegeven het feit dat veel overheden toen al zelf hun klanttevredenheid aan het meten waren. De overwegingen die we toen voor BZK op een rij hebben gezet zijn nog steeds actueel: Nog steeds meten we vaak de verkeerde dingen. Vandaar dat ik ze in deze blog weer eens af stof. Wij zijn toen overigens niet uitverkoren om de nieuwe methodiek te ontwikkelen (was onze aanpak te veel tegen de gangbare conventies m.b.t. klantonderzoek?). De onderzoeken die de jaren daarna zijn gehouden om de progressie te meten zijn echter nog steeds boeiend om te lezen, al tonen ze aan dat er – zoals we toen al konden voorspellen – weinig progressie is geboekt. Continue Reading

Na zoveel jaren met het onderwerp bezig te zijn geweest, mag ik mij nu als rekenkameronderzoeker buigen over de vraag waaraan de dienstverlening in een gemeente getoetst zou moeten worden. Rekenkameronderzoeken vereisen met grote regelmaat een normenkader of meetlat aan de hand waarvan de constateringen bij de gemeente van een waarde oordeel kunnen worden voorzien. Kortom: wanneer doet een gemeente het goed op dienstverleningsgebied? Is dit als ze voortvarend Antwoord© invoeren? Is dit als de klanten tevreden zijn, als zoveel mogelijk diensten via internet worden aangeboden of juist als de belastingbetaler zo min mogelijk hoeft bij te dragen aan de dienstverlening? Deze vraag ligt ingewikkelder dan met een klanttevredenheidsonderzoek alleen kan worden afgedaan. Wat wilde de overheid ook alweer met de dienst bereiken? En hoeveel mag goede dienstverlening de overheid eigenlijk kosten? In dit blog probeer ik een aanzet te geven voor een overkoepelend normenkader, waarin rekening wordt gehouden met de interpretatie van goede dienstverlening door alle betrokken belanghebbenden. Continue Reading

In een eerder blog heb ik al geschreven over de vraag waarom gemeenten aan vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) doen. Conclusie daarvan is dat VTH-beleid een middel is om risico’s in de samenleving beheersbaar te maken door mensen en instanties te controleren op de mate waaraan ze zich aan de regels houden. Er zijn echter meer instrumenten om risico’s voor de samenleving beheersbaar te maken en normconform gedrag af te dwingen. Dit blog is een eerste aanzet om de mogelijkheden te inventariseren en in onderlinge samenhang te brengen, als een raamwerk voor iedereen die bezig is met het sturen op regelnaleving. Continue Reading

This text contains the English summary of my PhD thesis as it is published on pages 331 – 342 in the book ‘De rationaliteit van de klantgerichte overheid‘, Marcel Hoogwout, Uitgeverij Réunion, Nieuwegein, 2010.[1]
Continue Reading

Technologische innovatie als breekijzer
De Digitale Dakkapel is een online computerprogramma dat is gebouwd door het architectenbureau De Twee Snoeken en de Technische Universiteit Eindhoven, voor de gelegenheid gebundeld inde Stichting Janus. Dit programma vormt een soort interface tussen de aanvrager van een bouwvergunning voor een standaard bouwwerktype zoals een dakkapel en de gemeente die de aanvraag moet beoordelen. Diverse gemeenten hebben het programma inmiddels opgenomen in hun digitale loket. De manier waarop dit is gebeurt heeft de ontwikkelaars sinds 2005 al diverse innovatieprijzen opgeleverd. Continue Reading

Misschien een beetje een rare toekomstvisie die gaat over een organisatie die binnenkort volledig tot het verleden behoort. Toch timmerde de Postkantoren BV als voormalige overheidsorganisatie aan de weg op een manier waar veel overheidsorganisaties wat van kunnen leren. Zelfs hun opheffing per medio 2012 kan als voorbeeld dienen. Continue Reading

Onlangs kreeg ik de volgende recensie van mijn boek ‘De rationaliteit van de klantgerichte overheid‘ toegestuurd door Martje Storm van het ministerie van I&M. Het is gepubliceerd op het intranet van het ministerie. Omdat ik het een mooi voorbeeld vind hoe de materie uit het boek kan worden gebruikt, kon ik het niet nalaten om de gehele recensie (met haar instemming) ook via deze weg openbaar te maken. Martje, daarvoor dank.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft een non-fictie boekenclub met 20 professionals in het … Continue Reading

‘Donner buigt zich over GBA-conflict’ valt in de Automatiseringsgids van 7 maart te lezen. Het UWV wil niet meewerken aan een nadere bestandsvergelijking tussen het GBA van de gemeente Amsterdam en en de UWV-polisadministratie om de meer dan 30.000 verschillen in adresgegevens van geregistreerden te kunnen verklaren. Dit ondanks de wettelijke plicht om verschillen te melden aan de beheerder van het GBA en de wettelijke plicht om het GBA als leidend te beschouwen voor het registreren van de feitelijke woonplaats van ingezetenen ( op basis van de Wet eenmailige gegevensuitvraag werk en inkomen WEU). De reden dat … Continue Reading

In het maartnummer van Proces & Document (2011 nr. 1, blz. 32-33) heb ik een artikel mogen schrijven over de uitkomsten van mijn onderzoek naar hoe gemeenten omgaan met de spanningen die voortkomen uit het invoeren van het klantdenken. Onder de titel ‘Op zoek naar de rationaliteit van de klantgerichte overheid’ geeft dit artikel een beknopte samenvatting van de dilemma’s waarvoor gemeenten staan en de conclusies die ik uit het onderzoek heb getrokken. Altijd handig voor degenen die te weinig tijd hebben om het … Continue Reading

Deze week mocht ik mijn tanden weer eens zetten in de weerbarstige materie van vergunningverlenings-, toezicht en handhavingsbeleid (VTH-beleid). Gemeenten en hun partners zijn op veel vlakken tegelijk bezig met het verlenen van vergunningen, het uitvoeren van controles en het opleggen van dwangmiddelen om gewenst gedrag af te dwingen. Een ondernemer kan in korte periode inspecteurs van meerdere gemeentelijke, regionale, provinciale en nationale toezichthouders langs krijgen. Ieder met een eigen verantwoordelijkheid voor een eigen deel van de wet- en regelgeving. De komst van de Wabo zorgt er voor dat in ieder geval in de fysieke leefomgeving meer afstemming moet worden gezocht tussen een aantal van de toezichthouders. De dreigende komst van RUD’s kan alleen maar afgewenteld worden als men kan  aantonen, dat de gemeente de zaken goed op orde heeft. De druk van bezuinigingen maken het echter alleen maar moeilijker om de vergunningverlening en het toezicht op het juiste niveau te krijgen en te houden. Veel gemeenten stoeien momenteel dan ook met de vraag welke kant het op moet met vergunningverlening, toezicht en handhaving. Tijd voor een fundamentele herbezinning op de verscheidenheid van activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), die we uitvoeren om het buiten veilig en leefbaar te houden. Continue Reading

Ik kreeg vandaag het proefschrift onder ogen waarop Mark Huijben donderdag 20 januari 2011  is gepromoveerd aan de Rijksuniversiteit Groningen. Mark Huijben is werkzaam bij het kenniscentrum Benchmarking van Berenschot. Hij heeft daar de beschikking over een hoeveelheid vergelijkingsmateriaal waarop menig wetenschapper jaloers zou zijn. Berenschot is in 2001 gestart met een onderzoeks- en adviesprogramma naar de overhead van publieke organisaties, waaraan inmiddels meer dan 1.250 organisaties hebben deelgenomen. De kennis uit dit onderzoeksprogramma heeft zijn weg gevonden in het proefschrift van Mark en … Continue Reading